Sok z pokrzywy – na co pomaga i jak go stosować?

Sok z pokrzywy to sezonowy napój, który najczęściej stosuje się jako wsparcie codziennej diety oraz naturalny środek moczopędny. Pomaga uzupełnić posiłki w składniki mineralne i tradycyjnie wspiera wygląd skóry oraz włosów. Zacznij od 50 ml dziennie, a szczegóły dotyczące przygotowania i dawkowania znajdziesz w artykule.

Na co pomaga sok z pokrzywy?

Sok z pokrzywy nie jest lekiem, ale wartościowym, sezonowym elementem diety. W ziołolecznictwie stosuje się go przede wszystkim po to, aby zwiększyć ilość wydalanego moczu i wspomóc przepłukiwanie dróg moczowych przy drobnych dolegliwościach. Takie zastosowanie opisuje monografia Europejskiej Agencji Leków dotycząca liścia pokrzywy. W tradycyjnej fitoterapii pojawia się też przy dnie moczanowej, łojotoku, łupieżu i sezonowym katarze siennym.

Liście pokrzywy zwyczajnej dostarczają wielu składników odżywczych, a ich wartości według bazy USDA przedstawiają się następująco:

W soku będzie tych związków mniej, bo pokrzywa jest rośliną włóknistą i mało soczystą. Mimo to proporcje składników pozostają zbliżone. Oprócz minerałów znajdziesz w niej także chlorofil, beta-karoten, garbniki, sterole, luteinę, antocyjany, aminokwasy oraz kwasy tłuszczowe, takie jak linolowy, linolenowy, palmitynowy, stearynowy i oleinowy.

W liściach obecne są również związki fenolowe, między innymi kwercetyna, kaempferol i kwas kawowy. Dzięki nim napój wykazuje potencjał antyoksydacyjny i przeciwzapalny. Badania laboratoryjne nad ekstraktami z pokrzywy są obiecujące, ale ich wyniki nie oznaczają, że domowy sok wyleczy konkretną chorobę. Napar z suszu można też stosować zewnętrznie jako płukankę do włosów – zwykle 3 łyżki suszu zalewa się pół litra gorącej wody i po przestudzeniu używa raz w tygodniu.

Jak zrobić sok z pokrzywy w domu?

Do przygotowania napoju najlepiej wybrać świeże, młode liście zebrane z dala od ruchliwych dróg, terenów przemysłowych i pól opryskiwanych. Pokrzywa potrafi pobierać z gleby różne związki, dlatego miejsce zbioru ma znaczenie. Wystarczą 2–3 garści liści, jedno jabłko, połowa cytryny lub pomarańczy oraz ewentualnie mały kawałek imbiru.

Podstawowym urządzeniem jest pozioma wyciskarka wolnoobrotowa. Tego rodzaju sprzęt powoli miażdży włókniste liście, lepiej dociska pulpę i rzadziej się zapycha niż klasyczna sokowirówka. Przygotowanie soku zajmuje około 10 minut. Dobrze radzi sobie również z selerem naciowym, jarmużem, natką pietruszki, mniszkiem, podagrycznikiem i świeżymi ziołami.

Jak przygotować liście do wyciskania?

Przed wyciskaniem załóż grube rękawiczki, ponieważ świeża pokrzywa parzy. Liście opłucz pod bieżącą wodą, aby usunąć piasek i drobne zanieczyszczenia. Jabłko pokrój na mniejsze kawałki, a cytrynę lub pomarańczę obierz ze skórki. W łodydze pokrzywy może znajdować się sporo soku, dlatego można wykorzystać także młode, niezdrewniałe pędy.

Jeśli przygotowujesz sok w wyciskarce, wykonaj następujące kroki:

1. Załóż grube rękawiczki kuchenne lub ogrodowe.
2. Opłucz liście pod bieżącą wodą i usuń zanieczyszczenia.
3. Pokrój jabłko, a cytrusy obierz ze skórki.
4. Wyciskaj powoli, wrzucając pokrzywę naprzemiennie z soczystymi dodatkami.
5. Wypij świeży sok od razu, najlepiej rozcieńczony wodą lub innym sokiem.

Jak zrobić sok bez wyciskarki?

Jeśli nie masz wyciskarki, możesz użyć blendera. Liście pokrzywy zalej niewielką ilością wody, zblenduj na gładką masę, a następnie przecedź całość przez gazę, worek do mleka roślinnego albo bardzo drobne sitko. Tak przygotowany napój będzie bardziej rozcieńczony niż sok z wyciskarki, ponieważ blender wymaga dodania wody.

Ta metoda sprawdza się jako rozwiązanie awaryjne, choć bywa bardziej pracochłonna. Pokrzywa ma mało soku, dlatego w obu metodach warto łączyć ją z soczystymi dodatkami, takimi jak jabłko, ogórek, seler naciowy czy pomarańcza. Samodzielne wyciskanie samych liści da znacznie mniej płynu.

Jak pić sok z pokrzywy i ile dziennie?

Świeży sok z pokrzywy ma intensywny, trawiasty smak, dlatego na początku lepiej go rozcieńczać wodą, sokiem jabłkowym, cytrynowym lub ogórkowym. Zacznij od 50 ml dziennie i obserwuj reakcję organizmu. Przy dobrej tolerancji porcję można zwiększyć do około 100 ml dziennie.

Najlepiej pić go rano lub między posiłkami. Wieczorem zachowaj ostrożność, bo pokrzywa może nasilać potrzebę oddawania moczu. Krótkie, sezonowe kuracje trwają zwykle 1–2 tygodnie. W opracowaniach zielarskich pojawiają się też mniejsze porcje – 20 ml profilaktycznie i 30 ml dziennie przy wsparciu diety w niedoborach żelaza.

Najbezpieczniej zacząć od 50 ml świeżego soku dziennie, a maksymalną porcję 100 ml traktować jako górną granicę przy dobrej tolerancji.

Jeśli sięgasz po gotowy sok zielarski, zawsze sprawdzaj dawkę podaną na opakowaniu. Wiele produktów zaleca po 25 ml dwa razy dziennie, pół godziny przed posiłkiem. Gotowy napój powinien mieć krótki skład, najlepiej bez zbędnych dodatków. W takich wyrobach witaminę C dodaje się niekiedy jako kwas L-askorbinowy, a kwas cytrynowy odpowiada za regulację kwasowości.

Kiedy zbierać pokrzywę i jak przechować sok?

Najlepszy okres na zbiór to wiosna – od marca do maja. Wtedy liście są młode, delikatne i najbardziej soczyste. Później można wykorzystywać młode wierzchołki lub odrosty po skoszeniu, ale starsze, kwitnące pędy stają się łykowate i mniej przyjemne w smaku.

Jakie liście wybierać?

Do wyciskania nadają się przede wszystkim zdrowe, zielone liście bez plam i śladów żerowania owadów. Nie zbieraj roślin przy ruchliwych drogach, na terenach przemysłowych ani w miejscach, gdzie gleba mogła być zanieczyszczona. Dobre stanowiska to czyste łąki, obrzeża lasów i własny ogród.

Sezonowe wskazówki dotyczące zbioru wyglądają następująco:

Jak przechować sok na zimę?

Świeży sok najlepiej wypić od razu po wyciśnięciu. W lodówce, w szczelnie zamkniętej butelce, zachowuje jakość maksymalnie 24–72 godziny. Jeśli chcesz przygotować zapas na zimę, masz do wyboru kilka metod:

• mrożenie soku w foremkach na lód – kostki można dodawać zimą do wody lub koktajlu,
• przygotowanie syropu z dodatkiem miodu albo cukru,
• suszenie liści i przygotowywanie naparu poza sezonem,
• pasteryzacja soku przez 30 minut w gorącej wodzie – możliwa, ale wysoka temperatura pogarsza smak i obniża zawartość witaminy C.

Mrożenie w kostkach najlepiej zachowuje właściwości świeżego napoju. Pasteryzacja i syrop sprawdzają się głównie jako zapas, ale pod względem wartości odżywczych ustępują mrożonemu sokowi.

Kto powinien zachować ostrożność?

Sok z pokrzywy jest naturalny, ale nie dla każdego będzie dobrym wyborem. Ostrożność powinny zachować osoby przyjmujące leki moczopędne, leki na nadciśnienie oraz leki przeciwzakrzepowe. Pokrzywa zawiera dużo witaminy K, która może osłabiać działanie leków rozrzedzających krew.

Nie zaleca się go również kobietom w ciąży i matkom karmiącym. Do przeciwwskazań należą też choroby nerek, zaburzenia gospodarki potasowej, mięśniaki macicy, cysty, polipy dróg rodnych oraz krwawienia z dróg rodnych. Osoby z hipoglikemią, cukrzycą, niedociśnieniem lub nadmiarem żelaza powinny najpierw porozmawiać z lekarzem.

Jeśli po kontakcie z rośliną pojawia się silna reakcja skórna, istnieje ryzyko alergii na pokrzywę. W takim wypadku lepiej zrezygnować z jej spożywania. Przy długotrwałym stosowaniu lub łączeniu z lekami konsultacja lekarska jest konieczna.