Dlaczego ciągle mi zimno? Przyczyny i sposoby na uczucie chłodu

Ciągłe marznięcie mimo przebywania w ciepłych pomieszczeniach może mieć wiele przyczyn – od niedoborów żelaza i witamin po niedoczynność tarczycy, cukrzycę lub choroby naczyń krwionośnych. Najczęściej pomaga znaleźć źródło problemu, a zrobić to można między innymi za pomocą podstawowych badań krwi. W artykule wyjaśniamy, jakie schorzenia dają takie objawy i jak odzyskać komfort cieplny.

Jak działa termoregulacja i czym jest nietolerancja zimna?

Organizm zdrowego człowieka utrzymuje wewnętrzną temperaturę zwykle w przedziale od 37°C do 37,8°C. Za ten proces odpowiada termoregulacja, której centrum znajduje się w podwzgórzu. Gdy robi się chłodno, naczynia krwionośne w skórze zwężają się, a mięśnie mogą wywoływać dreszcze, aby wytworzyć ciepło.

Nietolerancja zimna, nazywana też nadwrażliwością na zimno, to stan, w którym odczuwasz przesadny dyskomfort w temperaturze akceptowanej przez innych. Taka reakcja bywa związana z zaburzeniami hormonalnymi, krążeniowymi lub neuronalnymi, a czasem także z czynnikami psychicznymi.

Od nietolerancji zimna należy odróżnić hipotermię, czyli niebezpieczne wychłodzenie organizmu. Mówimy o niej, gdy temperatura ciała spada poniżej 35°C. Przeciwnym stanem jest udar cieplny, do którego dochodzi powyżej 40°C.

Nietolerancja zimna w ciepłym pomieszczeniu nie jest tym samym co hipotermia – ta druga to obniżenie temperatury ciała poniżej 35°C i wymaga pilnej interwencji.

Jakie choroby mogą powodować ciągłe uczucie chłodu?

Utrzymująca się wrażliwość na niskie temperatury bywa jednym z pierwszych sygnałów choroby. Dlatego warto obserwować, czy towarzyszą jej inne dolegliwości, takie jak zmęczenie, senność, bladość skóry, bóle głowy czy obrzęki.

Czasem marznięcie ma związek z fibromialgią, w której pojawia się uogólniony, przewlekły ból całego ciała, sztywność i obrzęki stawów, zaburzenia snu oraz stany lękowe.

Niedoczynność tarczycy

Gruczoł tarczowy wytwarza hormony odpowiedzialne za tempo przemiany materii. Gdy ich brakuje, metabolizm zwalnia, a organizm produkuje mniej energii cieplnej. To dlatego osoby z niedoczynnością tarczycy często skarżą się na ciągłe uczucie zimna, a także na suchość i bladość skóry, wypadanie włosów, przyrost masy ciała, zaparcia oraz bradykardię.

W diagnostyce tego zaburzenia oznacza się przede wszystkim TSH, FT4 i FT3. Tarczyca do produkcji hormonów wykorzystuje jod, a selen wspiera jej pracę. Wyrównanie niedoboru hormonalnego z reguły łagodzi nadmierne marznięcie.

Anemia i niedobory żelaza

Niedokrwistość oznacza zbyt małą liczbę czerwonych krwinek lub niski poziom hemoglobiny, która transportuje tlen do tkanek. Niedotlenione tkanki gorzej wytwarzają ciepło, stąd uczucie chłodu. Typowe objawy to także osłabienie, pogorszenie tolerancji wysiłku, bóle i zawroty głowy, bladość skóry, senność oraz spaczone łaknienie.

Najczęstsza przyczyna to niedobór żelaza, ale anemia może wynikać również z niedoboru witaminy B12 lub kwasu foliowego. Badanie EPIFER pokazało, że problem niskiego poziomu żelaza dotyczy 23% kobiet w wieku rozrodczym, głównie z powodu regularnej utraty krwi miesiączkowej.

Choroby naczyń i objaw Raynauda

Zimne dłonie i stopy bywają efektem słabszego krążenia. W miażdżycy tętnic obwodowych blaszka miażdżycowa zwęża naczynia i ogranicza dopływ krwi do kończyn. Pojawiają się wtedy chromanie przestankowe, czyli ból nóg podczas chodzenia, a w zaawansowanych przypadkach ból podczas spoczynku, owrzodzenia podudzi, a nawet martwica tkanek.

Osobny problem stanowi objaw Raynauda. Pod wpływem zimna, stresu lub bez wyraźnej przyczyny małe tętniczki w palcach gwałtownie się kurczą. Palce bledną, sinieją, a po ogrzaniu robią się czerwone. Towarzyszy temu mrowienie, drętwienie, a niekiedy ból. Objaw Raynauda może występować samodzielnie lub w przebiegu chorób tkanki łącznej, takich jak toczeń rumieniowaty układowy albo twardzina układowa.

Cukrzyca i neuropatia

Przewlekle podwyższony poziom glukozy uszkadza naczynia krwionośne i nerwy. W przebiegu polineuropatii cukrzycowej pojawiają się mrowienie i drętwienie palców, zmiany w odczuwaniu temperatury, a z czasem może dojść do utraty czucia. Dodatkowo problemy z krążeniem obniżają temperaturę stóp i dłoni, co wzmaga wrażliwość na chłód.

Dlaczego hormony i płeć wpływają na odczuwanie temperatury?

Kobiety częściej niż mężczyźni zgłaszają nadmierne odczuwanie zimna. Wynika to między innymi z mniejszej masy mięśniowej, wolniejszej przemiany materii oraz działania estrogenów i progesteronu. Estrogeny rozszerzają naczynia w kończynach, co sprzyja oddawaniu ciepła, natomiast progesteron może zwężać naczynia skórne. Efekt jest taki, że dłonie, stopy i uszy kobiet bywają o około 3°C chłodniejsze niż u mężczyzn.

Wahania hormonalne w cyklu menstruacyjnym, w ciąży i w okresie menopauzy również zmieniają odczuwanie temperatury. W menopauzie spadek stężenia estrogenów może prowadzić do uderzeń gorąca, po których następują dreszcze. Na początku ciąży wiele kobiet odczuwa chłód, co często wiąże się ze zmianami hormonalnymi i większym zapotrzebowaniem na żelazo. Jeśli objaw nie ustępuje, warto powiedzieć o nim lekarzowi.

Jakie nawyki i niedobory nasilają marznięcie?

Nie zawsze przyczyną jest choroba. Do uczucia chłodu przyczyniają się niska masa ciała, dieta uboga w składniki odżywcze, chroniczne zmęczenie, zbyt mała ilość snu, odwodnienie, niskie ciśnienie tętnicze, a także palenie tytoniu i nadużywanie alkoholu.

Niska masa ciała i niedobory żywieniowe

Wskaźnik BMI poniżej 18,5 kg/m² oznacza, że organizm ma niewiele tkanki tłuszczowej, która działa jak warstwa izolacyjna. Równie ważna jest masa mięśniowa, ponieważ pracujące mięśnie wytwarzają ciepło. Jeśli dodatkowo dieta dostarcza za mało kalorii, żelaza, witaminy B12, kwasu foliowego lub witaminy C, termoregulacja bywa zaburzona. Długotrwałe głodzenie w przebiegu anoreksji prowadzi do spadku masy ciała i wyraźnej nietolerancji zimna.

Stres, sen i odwodnienie

W sytuacjach stresowych organizm kieruje dobrze natlenioną krew do serca i innych ważnych narządów, przez co dłonie i stopy stają się chłodne. Niekiedy napięcie emocjonalne objawia się także uczuciem zimna na plecach. Podobny mechanizm pojawia się przy przemęczeniu i braku snu. Bezsenność lub bezdech senny zakłócają nocne wahania temperatury i sprzyjają marznięciu w ciągu dnia.

Odwodnienie także upośledza regulację ciepła. Organizm w około 60–70% składa się z wody, a płyn odpowiada między innymi za utrzymanie stabilnej temperatury. Osoby dorosłe powinny wypijać przynajmniej 1,5–2 litry wody dziennie, a w upały lub podczas wysiłku jeszcze więcej. Suchość w ustach, skurcze mięśni, zawroty głowy i dezorientacja mogą być sygnałem, że płynów jest za mało.

Jakie badania wykonać i kiedy szukać pomocy?

Ponieważ ciągłe uczucie zimna jest objawem, a nie samodzielną jednostką chorobową, podstawą jest rozpoznanie przyczyny. Lekarz najczęściej zleca badania laboratoryjne z krwi, a w razie potrzeby badania obrazowe. Do najczęściej wykonywanych należą:

Pilnej konsultacji wymagają sytuacje, w których marznięciu towarzyszą:

• duszność lub omdlenia,
• silne osłabienie i nietolerancja wysiłku,
• spadek masy ciała bez wyraźnej przyczyny,
• ból nóg podczas chodzenia lub ból spoczynkowy,
• blednięcie i zasinienie palców z towarzyszącym bólem.

W codziennej pielęgnacji warto zadbać o regularny ruch, ciepłe posiłki, dobrą jakość snu oraz unikanie używek. Noszenie warstwowej odzieży i rozgrzewające kąpiele stóp mogą przynieść ulgę, zanim wyniki badań wskażą źródło problemu.